Atatürk Okulu > Laiklik Dersleri
20-10-2020
DİN VE DÜNYA İŞLERİ NEDEN BİRBİRİNDEN AYRILMALIDIR?

Atatürkçe düşün, Atatürkçe hisset, Atatürkçe iş yap.

Laiklik, öncelikle din ve dünya (devlet) işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Başka bir deyişle dünya işlerinin dinsel kurallara göre değil, akıl, gözlem ve bilim kaynaklı, çağdaş esaslara göre düzenlenmesidir.

Bu önermenin mantığı nedir; neden böyle bir ayrıma gerek görülmüştür?

Sebepleri bence dörttür. Bunları şu başlıklar altında ele alabilirim: Değişim yasası, bilimsel gelişmeçoklu yapı ve çağdaş değerler.

● Önce Evren’in, dünyanın değişmez yasası olan değişim yasası… Yadsınmaz bir gerçektir ki, dünyada hiçbir şey olduğu yerde, olduğu gibi kalmıyor.  Bu değişimden dinler de nasibini alıyor. Bir dinin kurulduğu zaman ve daha sonra konmuş olan kural ve kurumları zamanla, dünyadaki değişiklerle çatıştığı için, yetersiz kalıyor, gereksizleşiyor, işlevini yitiriyor, hatta insana ve topluma zarar vermeye başlayabiliyor.

● İkinci sebep bilimsel gelişme ile ilgilidir. Dinler çok eski yüzyılların eseridir, zaman içinde de değişikliğe uğramışlar, eklemelere maruz kalmışlardır. Çıplak duyularla kabaca görülüp edinilen bilgilerle hükümler verilmiş, çoğu hayal ürünü açıklamalar yapılmıştır. Buna karşılık zamanla ve çağımızda dünya gerçeklerini daha rafine, daha kesinlikli, daha aslına uygun şekilde gözlemleme imkânlarına kavuşulmuştur. Çünkü insanın duyu güçlerini muazzam ölçülerde artıran mikroskop, teleskop, hassas ölçü aletleri, bilgisayar… gibi teknolojiler keşfedilmiştir. Dinlerin doğduğu ve geliştiği zamanlarda bunların hiçbiri yoktu. Sonuçta, dinlerin anlattıklarının çoğunun yanlış olduğu görüldü. Bu çıkmazdan ve uğranılan zararlardan kurtulmak gerekiyordu. Bunu da ancak Laiklik ilkesi sağlayabilirdi.

● Üçüncü sebebi ‘çoklu yapı’ terimiyle adlandırabiliriz. Eğer bir ülkede birkaç din, farklı mezhepler, birçok tarikat, tarikat kolları, cemaatler varsa, yine büyük bir sorun var demektir ve bunun çözümü de ancak laiklik uygulamasıdır. Çünkü saydığım fraksiyonlar pek çok önemli konuda farklı görüşe sahiptir; değişik fikir, kurum ve uygulamalar içerirler. Toplum düzeninde hangisi esas alınacak, hangisi geçerli olacaktır? Toplum yaşamı, devlet yönetimi ise birlik ve tutarlılık ister, serbestlik ister. Birlik ise ancak laiklikle sağlanabilir.

● Modern toplumlarda kamusal faaliyetlerin, dinsel referanslardan arındırılmasını gerekli kılan sebeplerden biri de şudur: Eğer toplum yaşamına din hâkim olursa, örneğin cumhuriyet rejiminin getirdiği başta düşünme özgürlüğü olmak üzere milliyet, millî irade, özgürlük, demokrasi, bağımsızlık, eşitlik gibi birçok çağdaş değerin işlevsellik kazanması mümkün olmaz. Çıkış yolu ise yine laikliktir.

Genel olarak sonuç şudur: Dinlerin içerdiği bilgiler, uyulmasını istediği kural ve kurumlar; esas itibariyle dünyaya doğal olarak hâkim olan yasalara, yaradılış yasalarına önemli ölçüde aykırı olabiliyor. Çağdaş bir toplumda laiklik bu nedenle gereklidir, bu nedenle vazgeçilmezdir.

Copyright © Prof. Dr. Cihan Dura